Dawne pocztówki (I)
Dawna Dyhernfurther Strasse była jedną z głównych ulic Deutsch Lissa. Rozpoczynała się na skrzyżowaniu z Breslauer Strasse (aktualnie ulicą Średzką) i ciągnęła się w kierunku Muckerauer Wald (Lasu Mokrzańskiego). W miejscu gdzie obecnie znajduje się Dom Handlowy Hermes stał przed wojną budynek Ratusza. Po wojnie mieścił
się tam ADM i przez pewien czas - urząd pocztowy. Budynek ten został
rozebrany
pod koniec lat 60. Kamienica stojąca na rogu ulic Dolnobrzeskiej i Średzkiej zachowała się do dnia dzisiejszego.
Na poniższej ilustracji widoczna jest rekonstrukcja przedwojennego skrzyżowania. Zdjęcie powstało ze złożenia dwóch różnych fragmentów pocztówki wieloobrazkowej z 1915 roku. Brakujący fragment odtworzyłem w programie graficznym na podstawie innych dostępnych pocztówek.
)
Kliknięcie na zdjęcie otworzy jego powiększenie.
To fascynujące, że pomimo upływu lat i wojennych zniszczeń jesteśmy w stanie dowiedzieć się jak wyglądała zabudowa w okolicach tego skrzyżowania i zachować je w pamięci mimo że nie dotrwało ono w niezmienionej formie do dnia dzisiejszego.
Ta pamięć jest tym ważniejsze dzisiaj, kiedy dzielnica dynamicznie się rozwija, gdy w okolicy mogłyby powstać nowe supermarkety, banki czy Britannia Hotel.
Budynek Ratusza pokazany wyżej, widać także na poniższych fotografiach, przedstawiających
uroczystości z udziałem oddziałów SA w latach 1933-1934. Zdjęcia pochodzą z nieco innego okresu - na dachu, między kominami nie ma konstrukcji widocznej powyżej.
)
)
Kliknięcie na wybrane zdjęcie otworzy jego powiększenie.
Na kolejnych pocztówkach ujęcia wykonane zostały z okolic wejścia do Ratusza w kierunku centrum Wrocławia. Po lewej na pierwszym planie można zauważyć okna Ratusza, dalej w prześwicie za drzewem widać skręt w ulicę Dolnobrzeską. Niższe z dwóch drzew już nie istnieje, ale to którego zwisające konary widać w lewym górnym rogu, na pierwszym planie pocztówki ma się całkiem dobrze. Widoczny po prawej budynek to przedwojenny Deutsches
Haus - hotel i restauracja. Fragment historycznej reklamy prasowej tak zachęcał potencjalnych gości "Pierwsza i największa sala i ogród rozrywki w Leśnicy w centrum miasta w pobliżu dworca i parku książęcego. Wspaniały, zacieniony ogród zamknięty kolumnadą, namioty, szklana weranda i kawiarnia na tarasie na ok. 3000 osób. Kręgielnia, kort tenisowy, plac zabaw, piękna sala z parkietem ze sceną teatralną połączone z ogrodem zimowym(...), pierwszorzędna restauracja z komfortowymi salami jadalnymi i elegancko urządzonymi salonami i pokojami gościnnymi. Salon bilardowy, uznana wspaniała kuchnia(...), przestrzenne wygodne miejsce dla wyprzęgu i dla wozów .... Po wojnie był to Hotel i restauracja Polonia.
Później były tu szkoły - SP 51, SP 5, Liceum Medyczne. Obecnie należy do Sp-ni Dolsin. Trudno to nazwać domem handlowym, ale takie funkcje teraz pełni. Następny budynek w widocznej bryle istniał do 1910. Na jego fundamentach w 1911 zbudowano kamienice 3 pietrową. Poniższe pocztówki pochodzą sprzed roku 1909 - za Deutsches
Haus widać jeszcze stary budynek..
A tutaj zbliżone ujęcie ale po wybudowaniu nowego budynku za Deutsches
Haus ...
)
Wracamy do kamienicy zaprezentowanej na pierwszym ze zdjęć na górze strony. Dla lepszego porównania wykadrowałem fragment tamtego zdjęcia. Widoczna stała się witryna sklepu z nazwiskiem właściciela (Arthur Kieseweller) oraz zakresem prowadzonej działalności (Bäckerei - Piekarnia, Konditorei -Cukiernia).
I znowu dla porównania to samo ujęcie ale z wcześniejszego okresu. Tu także widoczna jest witryna właściciela (Benno Stern) i napisy Cigarren & Cigaretten
Poniżej przedstawiam jeszcze większe zbliżenie powyższej pocztówki, wtedy dopiero stają się bowiem widoczne szczegóły które umykają przy pierwszym spojrzeniu. Polecam wnikliwemu obserwatorowi odnalezienie skrzynki na listy (na ścianie Ratusza), oświetlającej ją lampy, oraz tablicy z nazwą ulicy umieszczonej w tym samym miejcu gdzie przyczepiona jest i dzisiaj.
Proszę zwrócić teraz ponownie uwagę na balkon kamienicy z napisem Benno Stern (aktualnie ulica Średzka 30).
Na poniższej pocztówce ten sam balkon widoczny jest od góry. Z lewej oczywiście pokazywany już kilka razy budynek Ratusza. W dali po lewej ul. Eluarda, na horyzoncie majaczy wieża ciśnień (45 m wysokości, 250 m3, oddana do użytku w 1915 roku).
)
Klliknięcie na zdjęcie otworzy jego powiększenie.
I jeszcze jedna pocztówka z bardzo podobnego ujęcia. Chronologicznie jest ona z pewnością wcześniejsza od poprzedniej, nie widać bowiem za budynkiem danego Ratusza budynku obecnej przychodni (dawnej wyższej szkoły muzycznej z internatem dla dziewcząt). Brakujący budynek został wybudowany w 1909 roku, a zatem pocztówka pochodzi sprzed tego okresu.
)
Kliknięcie na zdjęcie otworzy jego powiększenie.
Ostatnie zdjęcie z tej serii,
w wersji kolorowanej.
)
Kliknięcie na zdjęcie otworzy jego powiększenie.
Na kolejnej stronie prezentuję kolekcję kartek ilustrujących wspomniany wyżej budynek dawnej szkoły (Höhere Schule).
Zapraszam także do zapoznania się z zawartością działu "Mapy" zawierającego
mapy obejmujące ulicę Dolnobrzeską na przestrzeni lat, oraz do działu "Breslauer
Adressbuch" zawierającego dane o ludziach z przedwojennej Dyhernfyrther
Strasse. Z kolei w rozdziale Komunikacja autobusowa
dawniej można znaleźć
parę informacji o trasach autobusów w przeszłości.
